Bize Ulaşın

Bir tür demir alaşım olan paslanmaz çelikler, günümüzde içeriğinde %10 üzerinde krom, %1 ve daha altında düşük karbon içermesiyle beraber, korozyon direnci noktasında mukavemet gücü yüksek olan, kendi kendini onarma özelliği bulunan yüzey tabakası türü ürünlerdir. Genel olarak korozyona karşı oldukça yüksek bir dayanıklılığı bulunmaktadır. Bu nedenle kullanım alanına bakıldığında da çeliğin korozyon dayanımının seçimiyle beraber tercih edildiği görülür.

Hangi koşullarda kullanım olacaksa buna göre paslanmaz çelik üretimleri yapılması gerekmektedir. Günümüzde de birbirinden farklı ürünlerle beraber faydasını göreceğiniz şekilde mühendisler tarafından paslanmaz çelik üretimi ile koşullar zor olsa da en iyi şekilde üretimi yapılmaktadır. Kullanım alanına göre içinde alaşımlar artırılır ya da azaltılır şekilde oynanmaktadır. Çünkü günümüzde içeriğinde bulunan krom veya farklı bileşenler, kullanım alanlarına göre paslanmaz çeliklerin gruplarında belirli oranlarda değişkenlik gösterir.

Çelik malzemeler ile ilgili olarak paslanmaz çelik nedir dediğimizde, içeriğinde belirli oranda karbon olması gerekmektedir. Karbon çeliğin paslanmaz özelliğini düşürdüğü için dayanıklılık noktasında da oldukça etkili olsa da paslanmaz denilmesi için belirli oranda krom kullanılmaktadır. Korozyon dayanımı doğrudan belirli oranda krom içermesiyle gerçekleşir. Bu noktada sıradan çelik malzemeler, gerçek paslanmaz çelik olarak karşınıza çıkmaktadır.

Yüksek sıcaklığa karşı direncini artırma noktasında da oldukça fazla sayıda paslanmaz çelikler birbirinden farklı çeşitlere kendi içlerinde ayrılmaktadır.

Paslanmaz Çelik Türleri Nelerdir?

Kendi içerisinde 5 adet paslanmaz çelik türü olarak birbirinden farklı niteliklerde, özelliklerde ayrılan çelikler şu şekilde listelenebilir:

  • Ferritik Paslanmaz Çelik
  • Östenitik Paslanmaz Çelik
  • Martenzitik Paslanmaz Çelik
  • Ferritik – Östenitik (Dubleks) Paslanmaz Çelik 

Ferritik paslanmaz çelikler kullanılacak alanlara bakıldığında düşük karbon içerdiği için orta düzeyde paslanmaz çelik özelliği bulunmaktadır. Manyetik özelliği dışında ısıl işlem ile dayanımı artırılamıyor.

Östenitik Paslanmaz çeliklerin içinde nikel bulunur. Bu da oda sıcaklığında östenitk yapı elde edilmesi noktasında yardımcıdır. Oda sıcaklığında oldukça sağlam bir yapı kurulurken, iyi malzemelerle beraber plastik şekil verme konusunda yardımcı, yüksek dayanımlı, korozyon kalitesi yüksek olmasıyla bilinir.

Martenzitik paslanmaz çelik ise yüksek sıcaklığa karşı östenitik yapısına sahip olurken, karbon miktarı çok düşüktür. Çeliğe su verildiğinde östentik yapı direkt martenzitik yapıya dönüştürülür. Sertlik ve mukavemeti yüksek olsa da kırılganlık özelliği de ön plana çıkmaktadır.

Ferritik – Östenitik olarak belirtilen paslanmaz çelikler ise aynı anda hem ferritik hem de östenitik yapısı bulunmaktadır. İki yapıyı da bir arada tutarak, mukavemet yüksek, sertlik ve dayanıklılık artırılmış olur. İyi kaynak edilebilir olması ve şekil verme özellikleriyle beraber ön olanda tutulur.

Alaşım Elementlerinin Paslanmaz Çeliklere Katkısı Nedir? 

Alaşım elementleri çeliğe oldukça etkilidir. En başta akma krom gelir. Paslanmaz özelliği kazandıran en ön planda bilinen bu element dışında molibden mo ise mekanik dayanım ve korozyona karşı dayanıklı artırma konusunda yine oldukça etkilidir. Çelikte mekanik dayanıklılık arttırma, sertlik kazandırma noktasında karbon c yine önemli alaşım elementlerden biridir.

Titanyum ti ise kuvvetli karbür yapısı ile sertliği arttıran özellik bulundurur. Deoksidan olarak kullanıldığı için tane inceltici etkisiyle de ön plandadır. Mangan Mn ise paslanmaz çeliklerde yüksek sıcaklıklarda dayanıklılığı kazandırarak en iyi şekilde mukavemet gücünü arttırır. Östenitik yapıcı bir tür elementtir.

Paslanmaz Çeliklerin Manyetiklik Özellikleri

Paslanmaz çeliklerde manyetik özelliği bulunan çelik türleri direkt olarak ferritik ve martenzitik paslanmaz çelikler olarak bilinir. Bu çelikler dışında östenitik paslanmaz çelik, manyetik olmayıp bu kategoriler içerisinde bulunmamaktadır.

Paslanmaz çelik türleri arasında bulunan östenitik paslanmaz çelikler ise soğuk şekil verildiği için çok az miktarda manyetik özelliği bulundurur ve paslanmaz çelik olarak manyetik özelliği var kategorisinde yer alır. Östenitik bir paslanmaz çeliklerde mıknatıs tutma özelliği varsa, bu çeliklerin soğuk şekillendirme yapılması ile üretildiğini söylemek mümkün olacaktır.

Paslanmaz Çeliklerde Asit Dayanımı Nedir? 

Paslanmaz çelikler, asitlere karşı dayanıklıdır. Fakat hem ortam sıcaklığı hem de asit tipi gibi özelliklere göre değişkenlik gösterir. 304 kalite paslanmaz çelik, düşük konsantrasyonlara karşı ne yazık ki dayanmaz. Kıyaslanacak olursa 904 tipindeki paslanmaz çelikler yüksek konsantrasyon olsa bile dayanıklıdır. 

Paslanmaz Çelik Kullanım Alanları

Paslanmaz çelikler çeşitlerine göre birbirinden farklı kullanım alanlarına sahiptir. Her bir paslanmaz çelik türünün kendi özelliklerine göre, amaca hizmet etmesi vasıtası ile doğru bir seçim yapılması, kullanım yerinin de buna göre seçilmesi önemlidir. Mutfak araç gereçlerinden tutunda dekoratif uygulama ya da otomobil şasi parçalarının seçimine kadar bu tür alanlarda doğrudan ferritik paslanmaz çelikler kullanılmaktadır. Sıcak su tankları ya da egzoz parçalarında da yine tercih edilir.

Martenzitik paslanmaz çelikler ise genelde bıçaklarda, ameliyat alet ve edavatlarda kullanılır. Manyetik özelliği taşır ve kaynak edilebilme gibi özelliği düşüktür. Östenitik paslanmaz çelikler ise doğrudan makine ve imalat alanlarında, mimari uygulamaların birçoğunda ve gıda ile alakalı birçok alanlarda ekipman yapımı için kullanılır. Ferritik – Östenitik paslanmaz çelikler, dubleks olarak geçer. Deniz ve tuzlu su ortamlarının genelinde, eşanjör imalatı veya petrokimya sektörü içerisinde kullanılmaktadır.